GIDA BANKACIĞI NEDİR?

GIDA BANKACILIĞI KAPSAMINDA YAPILAN BAĞIŞLAR

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 89.Maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendine göre; Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığı’nca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamı Gelir Vergisi Matrahının tespitinde, Gelir Vergisi Beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, beyan edilen kazançtan indirilir.

            193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 89.Maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde gıda bankacılığı ile ilgili yapılan düzenleme ayrıca Gelir Vergisi Kanunu’nun 40.Maddesinin 1.fıkrasının 10 numaralı bendinde de düzenlenmiş bulunmaktadır. Buna mukabil 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10.Maddesinde gıda bankacılığı ile ilgili bir düzenleme yoktur. Bunun anlamı şudur. 5520 Sayılı KVK’nun 6.Maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre, safi kurum kazancının tespitinde, GVK’nun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanacağından dolayı GVK’nun 40.Maddesinde yapılan düzenlemeden Kurumlar Vergisi Mükellefleri de yararlanacaktır. Başka bir ifadeyle GVK’nun 40.Maddesinde yapılan düzenleme olmasaydı Kurumlar Vergisi Mükellefleri bu konuda uygulama dışı kalacaklardı.     

            Konu ile ilgili açıklamalar 251 Seri No’lu GVKGT’de yapılmıştır. Genel Tebliğin yayınlanmasından daha sonra 5281 Sayılı Kanunla GVK’nun 40 ve 89.Maddelerinde değişiklik yapılmış ve gıda maddelerinin yanı sıra temizlik, giyecek ve yakacak maddeleri de kapsama alınmıştır. Bu nedenle Genel Tebliğdeki açıklamaları 5281 Sayılı Kanunla yapılan eklemeleri de kapsayacak şekilde anlamak gerekmektedir.

 

a-  Bağışın Yapılacağı Dernek veya Vakıflar          

        Gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi bağışlarının dernek veya vakfa yapılmış olması gerekmektedir. Ancak, bağışı kabul edecek dernek veya vakfın tüzüğünde veya senedinde ihtiyacı bulunanlara gıda yardımı yapabilmesine ilişkin hükümlerin bulunması gerekmektedir. Bununla beraber, dernek veya vakfın başka alanlarda da faaliyet gösteriyor olmasının, kamuya yararlı dernek veya vergiden muaf vakıf olup olmamasının uygulama açısından herhangi bir önemi yoktur.   

 

b- Bağışa Konu Olacak Mallar ve Bağışın Niteliği    

       Gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışların gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi niteliğinde olması gerekmektedir. Yapılacak bağışlar şartlı olarak (bedelsiz olarak ihtiyaç sahiplerine dağıtılmak üzere) yapılmalıdır.

            Gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi niteliğini taşımayan veya şartlı olarak yapılmayan bağışlar, gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağış olarak değerlendirilmez.

 

c- Bağışı Yapanlarca Düzenlenecek Belge

            GVK’nun 40.Maddesine eklenen hüküm çerçevesinde indirim konusu yapılacak bağışlar, bağışa konu mal bedeli VUK’nun 232.Maddesinde belirtilen fatura düzenleme sınırının altında kalsa dahi mutlaka fatura ile belgelendirilecek ve ayrıca taşıma için sevk irsaliyesi düzenlenecektir.

            Bağışlanan mala ilişkin bilgilerin eksiksiz olarak yazıldığı fatura, bağış yapılan dernek veya vakıf adına düzenlenecektir. Faturada mal bedeli olarak, KDV hariç bağışlanan malın maliyet bedeli yazılacaktır. 

            Faturada “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır” ibaresinin yazılması zorunludur.

 

Ç- Dernek ve Vakıflarca Düzenlenecek Belge

            Dernek ve vakıflar kendi mevzuatlarının öngördüğü belgeleri düzenleyecek ve bağış yapanlara bir örneğini vereceklerdir.

            Ticari faaliyetle uğraşanlarca düzenlenen faturalar dernek ve vakıf tarafından muhafaza edilecektir.

 

d- Defter Kayıt Düzeni, KDV İstisnası ve Beyannamelerde Gösterilmesi  

            Ticari işletmeye dahil malların (gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin) bağışlanması durumunda bu malların maliyet bedeli GVK’nun 40/10.Maddesi çerçevesinde hem gelir vergisine hem de kurumlar vergisine tabi işletmelerce gider kaydedilir. Bu işlem, faturanın bir yandan gider bir yandan da gelir kaydedilmesi suretiyle gerçekleştirilir. 

            Gıda bankacılığı kapsamında yapılan bağışlar KDVK’nun 17/2-b maddesine göre KDV’den müstesnadır. KDV mükellefleri, bir vergilendirme döneminde yaptıkları bağışların toplam tutarını ilgili dönem KDV beyannamesinin 6 ve 7.satırlarına dahil etmek suretiyle beyanda bulunacaklardır.  

            KDVK’nun 30/a ve 32. Maddelerine göre, kısmi istisna mahiyetindeki bu teslimin (gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi bağışlarının) bünyesine giren KDV tutarının indirim konusu yapılması mümkün değildir. Bu nedenle, bağışın yapıldığı dönemde, bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin iktisabı dolayısıyla yüklenilen KDV tutarının hesaplanması ve aynı döneme ait KDV beyannamesinin 20.satırına dahil edilmesi, aynı tutarın defter kayıtlarında “İndirilecek KDV” hesaplarından çıkarılarak, gider hesaplarına aktarılması gerekmektedir.

            Bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin işletmeye dahil olmaması halinde ise, söz konusu malların KDV dahil maliyet bedelinin GVK’nun 89/6.Maddesi çerçevesinde yalnızca gelir vergisi mükellefleri tarafından yıllık gelir vergisi beyannamesinin bağış ve yardımlara ilişkin bölümüne yazılarak gelir vergisi matrahının tespitinde indirim olarak dikkate alınır.

 

Örnek Uygulama 1 : 

XYZ Şirketi İstanbul ili sınırları içerisinde tekstil imalatı ve ticareti işiyle uğraşıp Mayıs 2007 döneminde imal ettiği ürünlerden bir kısmını, tüzüğünde gıda, temizlik, giyecek ve yakacak yardımı yapılmasına ilişkin hükümler bulunan bir derneğe 10.000 adet ürün yardımında bulunmuştur.

      Ürünler kendi imalatı olduğundan, ürünlerin maliyet değeri hesaplanır. Ürünlerin maliyet değeri 15.000-YTL, Yüklenilen KDV’si ise 1.100-YTL’dir. (Yüklenilen KDV ürünün teslim aşamasına kadar ödenen hammadde, genel üretim ve genel idare giderlerinden pay verilmek suretiyle hesaplanır. Bu listenin de fatura ekinde bulunmasında yarar var) A şirketi yardımda bulunulduğu derneğe fatura kesmiş olup faturanın içeriğine ise “İhtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır.”  ibaresi yazmıştır.

         Şirket bağış yaptığı ürünlerin KDV’sini Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30/a ve 32’nci maddelerine göre, kısmi istisna mahiyetindeki bu teslimin bünyesine giren katma değer vergisini indirim konusu yapması mümkün bulunmamaktadır. Yüklenilen KDV’nin indirilecek KDV den çıkarılarak gider hesaplarına atılması gerekmektedir.

Yapılacak muhasebe kayıtları da aşağıdaki gibi olacaktır.  

Fatura kesildiğinde yapılacak muhasebe kaydı

                                               ..../.../.....                                                                    

659.10.Diğer Olağan Gider ve  Zararlar                                          16.100  

             152.Mamüller                                                                       15.000

        391.İlave Edilecek KDV                                                            1.100  

Dernek veya vakfa bağışlanan giyim eşyası                                                                  

 

Örnek Uygulama 2 :

Yukarıdaki örnekteki ürünlerin bağışlanmak üzere başka bir yerden temin edilmesi durumunda muhasebe kaydı aşağıdaki gibi olacaktır. ( 15.000+% 18 KDV =17.700)

                                               ..../.../.....                                                                    

157 Diğer Stoklar                                                                             17.700  

             320 Satıcılar                                                                         17.700

                                                                                                                        

                                               ..../.../.....                                                                    

659.10.Diğer Olağan Gider ve  Zararlar                                          17.700  

             157 Diğer Stoklar                                                                17.700

                                                                                                                       

 

 

____